Podesty serwisowe: Bezpieczny dostęp do maszyn

Podesty serwisowe odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu bezpiecznego i ergonomicznego dostępu do maszyn. Zgodnie z normami PN-EN ISO 14122, stałe środki dostępu, takie jak podesty serwisowe, muszą spełniać szereg wymagań, aby zapewnić bezpieczeństwo maszyn i użytkowników. Normy te obejmują projektowanie, budowę oraz użytkowanie podestów serwisowych, co jest kluczowe dla inżynierów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo maszyn w zakładach przemysłowych.

Zakres normy PN-EN ISO 14122

Norma PN-EN ISO 14122 składa się z czterech części, które określają wymagania dotyczące stałych środków dostępu do maszyn:

• Część 1: Ogólne wymagania dotyczące doboru stałych środków dostępu.
• Część 2: Podesty serwisowe, platformy robocze i przejścia.
• Część 3: Schody, schody drabinowe i poręcze.
• Część 4: Drabiny stałe.

Norma PN-EN ISO 14122 jest normą zharmonizowaną z Dyrektywą Maszynową 2006/42/WE, co oznacza, że jej stosowanie pomaga w spełnieniu wymagań tej dyrektywy i uzyskaniu znaku CE.

Podesty serwisowe: Projektowanie i budowa

Projektowanie podestów serwisowych musi uwzględniać szereg czynników, aby spełniały one wymagania norm PN-EN ISO 14122. Oto kluczowe wytyczne:

• Wymiary i wytrzymałość:
  • Minimalna nośność: Podesty serwisowe muszą wytrzymać obciążenie co najmniej 1,5 kN/m² w przypadku powierzchni roboczych. Przejścia muszą wytrzymać obciążenie co najmniej 2,5 kN/m².
  • Wymiary platform: Szerokość podestu serwisowego nie powinna być mniejsza niż 600 mm. Przejścia muszą mieć szerokość co najmniej 500 mm.
  • Obciążenia dynamiczne i statyczne: Podesty serwisowe muszą być zaprojektowane tak, aby wytrzymywały zarówno obciążenia statyczne (np. ciężar narzędzi i użytkowników), jak i dynamiczne (np. ruch użytkowników).
• Materiał:
  • Odporność na warunki środowiskowe: Materiały używane do budowy podestów serwisowych muszą być odporne na korozję, wilgotność i skrajne temperatury. Zalecane są stal nierdzewna, aluminium lub materiały kompozytowe.
  • Antypoślizgowość: Powierzchnie podestów serwisowych muszą mieć odpowiednią strukturę antypoślizgową, np. perforacje lub ryflowanie, aby zapobiec upadkom.
• Ugięcia:
  • Dopuszczalne ugięcia: Norma określa maksymalne dopuszczalne ugięcia dla podestów serwisowych, które nie powinny przekraczać 1/300 długości przęsła dla podestów serwisowych i platform oraz 1/200 długości przęsła dla schodów.
  • Kontrola ugięć: Projektanci muszą przewidzieć regularne kontrole ugięć podestów serwisowych, aby zapewnić, że nie przekraczają one dopuszczalnych wartości podczas normalnej eksploatacji.

Dobrym pomysłem jest skorzystanie z doświadczenia biura konstrukcyjnego doświadczonego w projektowaniu maszyn lub też z outsourcingu inżynierów posiadających doświadczenie w projektowaniu podestów do linii produkcyjnych. Doświadczenie pozwala także na szerze spojrzenie także pod kątem oceny ryzyka całej linii i wyciągnięcie wniosków co do wymaganych prac konserwacyjnych i obsługowych. Może się np. wydarzyć, że poprzez ułatwienie dostępu dla celów serwisowych wystąpią nowe ryzyka ponieważ elementy, które wcześniej uznane były za bezpieczne i poza zasięgiem ręki operatora w nowej sytuacji będą wymagały zastosowania osłon.

Podesty serwisowe muszą wytrzymać obciążenie co najmniej 1,5 kN/m² w przypadku powierzchni roboczych oraz 2,5 kN/m² dla przejść.

Wymiary i konstrukcja elementów zabezpieczających

• Barierki ochronne:
  • Wysokość: Minimalna wysokość barierek wynosi 1100 mm od powierzchni podestu serwisowego.
  • Odstępy między poręczami: Maksymalny odstęp między poręczami wynosi 500 mm.
  • Odporność na obciążenia: Barierki muszą wytrzymać poziome obciążenie co najmniej 300 N na każdy metr długości.
• Bortnice:
  • Wysokość: Minimalna wysokość bortnic wynosi 100 mm.
  • Odległość od podłoża: Bortnice powinny być zamontowane na wysokości nie większej niż 10 mm od podłoża, aby zapobiec prześlizgiwaniu się małych przedmiotów.

Minimalna wysokość barierek ochronnych wynosi 1100 mm, a maksymalny odstęp między poręczami to 500 mm, co zapewnia odpowiednie wsparcie i ochronę użytkowników.

Warunki stosowania podestów serwisowych

Warunki, w których podesty serwisowe są stosowane, wpływają na ich projektowanie i użytkowanie. Normy PN-EN ISO 14122 wskazują, że podesty robocze powinny być stosowane w sytuacjach, gdy:

• Wysokość wspinania jest znaczna.
• Częstotliwość użytkowania jest niska.
• Nie przewiduje się transportu dużych narzędzi lub sprzętu.

Obciążenia i wymiary

Podesty serwisowe muszą być projektowane z uwzględnieniem różnych obciążeń i wymiarów. W normach PN-EN ISO 14122 podano szczegółowe wytyczne dotyczące:

• Obciążenia statyczne i dynamiczne: Podesty serwisowe muszą wytrzymać zarówno obciążenia statyczne (np. ciężar użytkowników i narzędzi), jak i dynamiczne (np. ruch użytkowników).
• Wymiary barierek i bortnic: Bariery ochronne powinny mieć wysokość co najmniej 1100 mm, a bortnice (przy podłodze) co najmniej 100 mm wysokości.
• Szerokość i nachylenie: Szerokość podestów serwisowych powinna być dostosowana do ruchu użytkowników i sprzętu, z zalecanym minimalnym nachyleniem schodów między 30° a 38°.

Badania i testy

Aby zapewnić zgodność z normami PN-EN ISO 14122, podesty serwisowe muszą przechodzić rygorystyczne testy i badania. Oto niektóre z wymaganych procedur:

• Testy wytrzymałościowe: Testy te oceniają, czy podest serwisowy może wytrzymać maksymalne przewidywane obciążenia.
• Testy antypoślizgowe: Powierzchnie podestów serwisowych są testowane pod kątem ich antypoślizgowości w różnych warunkach.
• Kontrole wizualne i pomiarowe: Regularne kontrole wizualne i pomiarowe są niezbędne do wykrywania potencjalnych uszkodzeń lub zużycia.
• Symulacje obciążeń: Podesty serwisowe są poddawane symulacjom różnych scenariuszy obciążeń, aby upewnić się, że wytrzymają przewidywane warunki eksploatacyjne. Można je wykonać za pomocą fizycznych obciążeń po wyprodukowaniu, ale znacznie lepiej jest wykonać obliczenia wytrzymałościowe np. z użyciem narzędzi MES.

Norma PN-EN ISO 14122 określa dopuszczalne ugięcia dla podestów serwisowych na poziomie 1/300 długości przęsła, co jest kluczowe dla zachowania ich trwałości i bezpieczeństwa.

Instrukcja obsługi i konserwacja

Każdy podest serwisowy powinien być dostarczony z instrukcją obsługi, która zawiera informacje na temat:

• Warunków użytkowania: Maksymalne obciążenie, liczba użytkowników itp.
• Konserwacji: Regularne kontrole i konserwacja, aby zapewnić długoterminową trwałość i bezpieczeństwo.
• Szkolenia: Operatorzy i pracownicy powinni być przeszkoleni w zakresie prawidłowego użytkowania i konserwacji podestów serwisowych.

Uwzględnienie operacji serwisowych

Projektanci muszą przewidzieć, jakie operacje serwisowe będą wykonywane na podestach serwisowych, uwzględniając:

• Rodzaj narzędzi i części: Podesty serwisowe muszą być zaprojektowane tak, aby umożliwić bezpieczne użycie narzędzi i transport części potrzebnych do serwisu.
• Liczba osób: Podesty serwisowe muszą być wystarczająco szerokie i wytrzymałe, aby pomieścić liczbę osób przewidzianych do wykonywania operacji serwisowych.
• Dostępność: Podesty serwisowe powinny być zaprojektowane w taki sposób, aby umożliwić łatwy i bezpieczny dostęp do wszystkich obszarów wymagających serwisu.

Podesty serwisowe: uwzględnianie podestów w liniach produkcyjnych

Podesty serwisowe są kluczowym elementem w projektowaniu linii produkcyjnych, zwłaszcza gdy wchodzą w skład złożonych systemów maszynowych. Projektanci maszyn muszą uwzględniać podesty robocze w swoich projektach, aby zapewnić bezpieczny i ergonomiczny dostęp do maszyn i urządzeń na wszystkich etapach produkcji. Normy PN-EN ISO 14122 stanowią, że dostęp do maszyn musi być zaprojektowany tak, aby minimalizować ryzyko wypadków oraz umożliwiać bezpieczne przeprowadzanie operacji serwisowych, konserwacyjnych i naprawczych.

Kiedy podesty serwisowe są integralną częścią linii produkcyjnej, muszą one spełniać wszystkie odpowiednie normy bezpieczeństwa, w tym te określone przez Dyrektywę Maszynową 2006/42/WE. Jako elementy zintegrowane z maszynami, podesty serwisowe muszą być zaprojektowane i zbudowane zgodnie z wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa maszyn. Dokumentacja techniczna podestów serwisowych wchodzi w skład ogólnej dokumentacji technicznej całej linii produkcyjnej.

W kwestii oznakowania CE, sam podest serwisowy nie musi posiadać znaku CE jako oddzielny element. Jednakże, jeśli podest serwisowy jest częścią linii produkcyjnej, cała linia musi być zgodna z odpowiednimi normami i przepisami, a tym samym musi posiadać znak CE. W deklaracji zgodności WE całej linii produkcyjnej, jeśli wymieniona jest norma PN-EN ISO 14122, to taki podest musi być zgodny z tą normą.

Instrukcja obsługi całej linii produkcyjnej powinna zawierać informacje o wszystkich operacjach serwisowych wykonywanych z wykorzystaniem podestów serwisowych. Instrukcja ta powinna szczegółowo opisywać, jak bezpiecznie korzystać z podestów oraz jak przeprowadzać operacje serwisowe, aby zapewnić zgodność z normami bezpieczeństwa i minimalizować ryzyko wypadków.

Podesty serwisowe zgodne z normami PN-EN ISO 14122 są kluczowym elementem zapewniającym bezpieczny dostęp do maszyn w zakładach przemysłowych. Inżynierowie muszą dokładnie zapoznać się z wymaganiami tych norm, aby projektować, budować i użytkować podesty robocze zgodnie z najwyższymi standardami bezpieczeństwa. Spełnienie tych wymagań minimalizuje ryzyko wypadków i zapewnia bezpieczne środowisko pracy.