Rozporządzenie 2024/1208 (UE) w sprawie hałasu

Nowe Rozporządzenie 2024/1208 (UE) w sprawie hałasu zastępuje Dyrektywy 2000/14/WE i 2005/88/WE.

Czy wiesz, co konkretnie zmienia się w pomiarach hałasu maszyn wraz z wejściem w życie nowego Rozporządzenia 2024/1208? Wiele dotychczasowych opracowań na temat zastąpienia Dyrektyw 2000/14/WE i 2005/88/WE nowym rozporządzeniem ogranicza się do informacji o „konieczności stosowania nowych metod pomiaru”. Jednak w praktyce modyfikacje są znacznie głębsze i warto je zrozumieć, aby prawidłowo przygotować się na zmiany obowiązujące od 22 maja 2025 r. Rozporządzenie 2024/1208 nie uchyla jednak przepisów Dyrektyw.

Aktualizacja załączników zamiast pełnego uchylenia dyrektywy

Warto podkreślić, że Rozporządzenie 2024/1208 nie uchyla w całości Dyrektywy 2000/14/WE (z późniejszymi zmianami wprowadzonymi Dyrektywą 2005/88/WE), lecz przede wszystkim aktualizuje jej załączniki (zwłaszcza te dotyczące metod pomiaru hałasu oraz wymagań informacyjnych). W praktyce oznacza to, że główne cele i struktura przepisów pozostają zbliżone, ale producentów maszyn czekają nowe, bardziej szczegółowe i jednolite procedury dotyczące emisji hałasu. Wprowadzenie rozporządzenia w tym trybie ułatwia też przejście do ustandaryzowanych wymagań w całej Unii, jednocześnie nie wymuszając pełnej likwidacji wcześniejszych ram prawnych. Dotychczasowe dyrektywy będą więc obowiązywać, jednak od 22 maja 2025 r. producenci będą musieli przestrzegać zaktualizowanych wytycznych zapisanych w zmienionych załącznikach – w tym nowych metod pomiaru, sposobu etykietowania i prezentowania wyników w deklaracjach zgodności.

Zmiana formuły prawnej: dyrektywa vs. rozporządzenie

• Dyrektywy (2000/14/WE i 2005/88/WE): Wymagały wdrożenia do prawa krajowego, co niekiedy prowadziło do rozbieżności w interpretacji i stosowaniu przepisów przez poszczególne państwa członkowskie.
• Rozporządzenie 2024/1208: Będzie obowiązywać bezpośrednio we wszystkich państwach UE od dnia wskazanego w przepisach. Oznacza to ujednolicone zasady dla producentów, dystrybutorów i importerów maszyn, bez potrzeby dodatkowej transpozycji do prawa krajowego.

Co to zmienia w praktyce?
Ułatwia jednolite stosowanie wymagań w całej UE, zmniejszając ryzyko różnych standardów w różnych krajach. Jeśli wprowadzasz maszyny na wiele rynków, odpada część barier związanych z odmienną interpretacją starych przepisów.

Nowe, bardziej precyzyjne metody pomiaru hałasu

Dotychczasowe dyrektywy określały ogólne procedury badania emisji hałasu, bazując na normach zharmonizowanych, lecz ich wdrożenie zostawiało producentom pewną swobodę (np. w doborze warunków pomiaru).

W Rozporządzeniu 2024/1208 wprowadzono szczegółowe wytyczne dotyczące:

• Wybieranych warunków testowych (np. uwzględnienie trybu pracy maszyny rzeczywiście generującego największy poziom hałasu).
• Rodzajów i jakości sprzętu pomiarowego.
• Sposobu prezentowania wyników (np. wymagane wartości maksymalne, średnie czy minimalne).

Konsekwencje dla producentów:

• Konieczność aktualizacji lub zakupu sprzętu pomiarowego spełniającego nowe standardy.
• Zwiększona dokładność testów, przez co dotychczasowe wyniki mogą wymagać weryfikacji lub powtórzenia.
• Ujednolicenie formatu raportów z pomiarów, które będą musiały być włączone do dokumentacji technicznej maszyn.

Rozszerzony zakres maszyn i urządzeń objętych przepisami

W porównaniu z Dyrektywą 2000/14/WE i jej nowelizacją (2005/88/WE), Rozporządzenie 2024/1208 doprecyzowuje i w niektórych przypadkach poszerza katalog maszyn, dla których wymagane są obowiązkowe pomiary emisji hałasu.

• Uściślono definicje rodzajów maszyn objętych regulacjami, co minimalizuje ryzyko błędnej kwalifikacji urządzeń.
• Określono graniczne poziomy mocy akustycznej oraz sytuacje, w których ryzyko resztkowe (związane z hałasem) wymaga dodatkowych środków ochrony operatora.

Na co zwrócić uwagę?
Jeśli Twoja firma produkuje lub integruje maszyny, które do tej pory znajdowały się na granicy wymagań — albo według starych dyrektyw nie wymagały deklarowania poziomu hałasu — teraz mogą zostać jednoznacznie włączone w zakres rozporządzenia.

Rozporządzenie 2024/1208: Obowiązek aktualizacji informacji w deklaracjach i na etykietach

Nowe wymagania w deklaracji zgodności

Dotychczasowe deklaracje zgodności (zgodne z dyrektywami 2000/14/WE i 2005/88/WE) nie wystarczą po 22 maja 2025 r. — Rozporządzenie 2024/1208 wprowadza obowiązek szczegółowego opisu wyników pomiarów:

• Dokładne wskazanie wykorzystanych metod i norm pomiarowych.
• Podanie maksymalnej zarejestrowanej mocy akustycznej w określonych warunkach pracy urządzenia.
• Informacje o środkach ograniczenia hałasu (np. dodatkowe osłony maszyn, tłumiki akustyczne itp.).

Etykietowanie poziomów hałasu

Regulacja wymaga też, by na maszynach lub w pobliżu panelu sterowania znalazły się odpowiednie informacje o poziomie emisji dźwięku, tak aby operator w czasie pracy miał jasność co do potencjalnych zagrożeń.

Przykład praktyczny:

• Jeśli w maszynie występuje cykl pracy generujący ponadprzeciętny hałas, należy o tym wyraźnie poinformować w sposób trwały i czytelny — np. naklejką z piktogramem hałasu lub wyraźnym opisem.
• W instrukcji obsługi trzeba przedstawić zalecenia dotyczące środków ochrony słuchu.

Większa rola oceny ryzyka i dokumentacji towarzyszącej

Rozporządzenie 2024/1208 mocniej niż stare dyrektywy uwypukla znaczenie oceny ryzyka w kontekście hałasu. Chodzi nie tylko o samo przeprowadzenie pomiarów, lecz także:

• Wskazanie, w jakim stopniu hałas może stanowić zagrożenie dla operatorów i osób znajdujących się w pobliżu.
• Określenie, czy konieczne są dodatkowe środki ochronne (np. sterowanie zdalne, kabina dźwiękoszczelna).
• Uwzględnienie skutków kumulacji hałasu przy pracy maszyn lub w warunkach dużego natężenia produkcji.

W praktyce:
Nowa regulacja wymusza szerszą i bardziej szczegółową analizę — nie wystarczy już „typowy protokół pomiaru hałasu”. Dokumentacja z oceny ryzyka powinna obejmować możliwe scenariusze pracy, a jeśli maszyny są modyfikowane lub modernizowane, powinniśmy zaktualizować dane w oparciu o nowe metody pomiarowe.

Rozporządzenie 2024/1208: Konsekwencje dla producentów i firm wprowadzających maszyny do obrotu

• Dodatkowe koszty badań: Nowe, precyzyjniejsze procedury pomiarowe mogą wymagać specjalistycznego sprzętu lub usług akredytowanych laboratoriów.
• Konieczność modyfikacji konstrukcyjnych: Jeśli maszyna przekracza dopuszczalne poziomy hałasu, producent musi rozważyć ulepszenia (np. zmiana obudowy, izolacji akustycznej).
• Zmiana polityki informacyjnej: Więcej danych w instrukcji obsługi i na etykietach maszyn, nowe oznaczenia związane z emisją dźwięku.
• Możliwa potrzeba recertyfikacji: Jeśli maszyny uzyskały certyfikację na podstawie starych przepisów, a pozostają w produkcji również po 22 maja 2025 r., trzeba będzie przeprowadzić proces wykazania zgodności z Rozporządzeniem 2024/1208.

Jak efektywnie dostosować się do Rozporządzenia 2024/1208?

1. Przejrzyj dokumentację i procedury: Sprawdź, czy obecne raporty pomiarowe i ocena ryzyka spełniają nowe standardy pomiaru hałasu.
2. Ustal harmonogram działań: Zaplanuj, które modele maszyn wymagają ponownych testów lub modernizacji; uwzględnij w budżecie potencjalne wydatki na nowe pomiary i ewentualne modyfikacje konstrukcji.
3. Zainwestuj w szkolenia i doradztwo: Nowe przepisy mogą być zawiłe; specjalistyczne typu szkolenie CE maszyn i konsultacje z firmami oferującymi outsourcing inżynierów pomogą uniknąć błędów.
4. Wzmocnij działania marketingowe: Wskaż klientom, że Twoja firma w pełni przestrzega najnowszych norm emisji hałasu — to atut budujący wizerunek jako odpowiedzialnego i innowacyjnego producenta.

Rozporządzenie 2024/1208 to nie tylko „nowa wersja” dotychczasowych dyrektyw hałasowych — to zasadnicza zmiana metodyki pomiaru i raportowania emisji dźwięku. Obejmuje precyzyjniejsze standardy, poszerza zakres maszyn, nakłada dodatkowe obowiązki w deklaracjach i etykietowaniu, a przede wszystkim zrównuje zasady w całej Unii, eliminując dowolność interpretacji przepisów.

Do 22 maja 2025 r. można się jeszcze posługiwać dotychczasowymi dyrektywami, jednak brak przygotowania na czas do nowych reguł może oznaczać konieczność wstrzymania produkcji, wprowadzania maszyn do obrotu lub narażenie się na sankcje. Warto więc już teraz zweryfikować swoje procedury, aby po wejściu rozporządzenia w życie działać sprawnie, z korzyścią dla bezpieczeństwa użytkowników i wizerunku Twojej marki.